هر چند مرگ نقطه پایان زندگی است اما این که ما در چه سنی و چگونه بمیریم تاثیر زیادی بر خانواده ، اجتماع ، اقتصاد و فرهنگ ما دارد . زمانی که یک نفر بر اثر کهولت و سالخوردگی می میرد با توجه به این که چنین شخصی نه توان کار کردن دارد و نه از لحاظ وضعیت حافظه به دلیل زوال عقل قادر به انتقال تجربیات خود است ، مرگ او تنها ممکن است منجر به وارد شدن ضربه ی عاطفی گذرنده ای به خویشاوندان درجه یک گردد و نه تنها تاثیر چندانی که موجب کند شدن روند زندگی شود ندارد بلکه از آنجایی که دیگر نیاز به پرستاری و مراقبت ندارد موجب آزاد شدن نیروی افرادی می شود که از او مراقبت می کنند.

زمانی که یک کودک خردسال می میرد اگر چه مرگ او ضربه عاطفی شدیدی بر پدر و مادر وارد می کند اما از آنجایی که پول زیادی صرف تربیت و رشد و تحصیل و تجربه اندوزی او نشده باز هم میزان خسارت وارده بر جامعه چندان زیاد نیست اما زمانی که یک فرد جوان تحصیلکرده و باتجربه و برخوردار از توان فعالیت کاری جان خود را از دست می دهد ، جبران فقدان چنین فردی کار چندان ساده ای نیست . حال اگر چنین فردی صاحب زن و فرزند و یا شوهر هم باشد تاثیر منفی مرگ او بیشتر خواهد بود .

دیروز از روی کنجکاوی مشغول مرور آمار مربوط به انواع مرگ و میر در ایران بودم که در اغلب موارد قابل پیشگیری است !

مرگ حدود 5000 نفر در سال به علت اعتیاد ، مرگ ناشی از مصرف مشروبات الکلی نزدیک به 650 نفر در سال ، مرگ ناشی از گاز گرفتگی حدود 180 نفر در سال ، مرگ ناشی از تصادف نزدیک به 15 هزار نفر در سال ، مرگ ناشی از ابتلا به انواع سرطان 55000 نفر در سال ، مرگ ناشی از مصرف بی رویه دارو 700 نفر در سال ، مرگ در حال کوهنوردی و طبیعت گردی حدود 30 نفر در سال ، مرگ 4000 نفر در حین انجام کار در سال ، مرگ 2000 نفر بر اثر وقوع قتل ، مرگ حدود 4800 نفر در اثر خودکشی ، مرگ بیش از 1000 نفر به دلیل غرق شدن در آب دریا و دریاچه ها و سدها و رودخانه ها و استخرها ... ضمن این که ما به آمار دقیق مرگ در اثر سوانح طبیعی مانند سیل و زلزله و مرگ ناشی از انتقام گیری و قصاص نفس و موارد دیگر دسترسی نداریم . این همه مرگ و میر در شرایطی اتفاق می افتد که ما از کاهش نرخ رشد جمعیت سخن می گوییم !

ناگفته نماند که جایگاه ایران در جدول جهانی دلایل مرگ و میر در موضوعات گوناگون یکسان نیست برای نمونه آمار مرگ ناشی از تصادفات رانندگی در ایران بالای استاندارد جهانی است اما در مورد خودکشی ، کشورهای دیگری هستند که وضعیت بدتری دارند . گاهی اینگونه به نظر می رسد که خسارت های مادی و اقتصادی مهاجرت افراد نخبه و با تجربه و صاحب سرمایه و کارآفرین نیز به اندازه ی مرگ و میر در اثر خودکشی و قتل و غرق شدن در دریا به کشور خسارت وارد می کند که برای مهار آن باید برنامه داشته باشیم زیرا مردم هزینه ی تحصیل و تجربه اندوزی کسانی که از ایران مهاجرت می کنند را پرداخته اند و منصفانه نیست محصول این همه تلاش و هزینه کردن به جیب بیگانگان برود و یا این که به غلط تصور کنیم هزینه های صرف شده با اندک پولی که بابت دریافت مدارک تحصیلی و خروج از کشور می پردازند جبران می شود !

حتی تصور این که بازگشت تمامی نخبگان مهاجرت کرده از ایران همراه با دانش و سرمایه ای که با خود برده اند چه تحولی را موجب می شود برای هر ایرانی می تواند امید بخش باشد . تاثیر حضور چنین افرادی در کشور بر سبک زندگی و ارتقاء جمعیت تحصیل کرده و انتقال تجارب علمی ارزنده ، تاثیرگذاری آنها بر سبک حکمرانی و استحکام بخشی به بدنه علمی دانشگاه ها ، ادارات ، سازمان ها ، بهبود وضعیت بهداشت و تامین نیروی انسانی مورد نیاز بیمارستان ها ، پالایشگاه ها و مراکز علمی و پژوهشگاه ها به اندازه ای زیاد است که می توان برای آن حساب ویژه ای باز کرد . چندی پیش خبرگزاری مهر اعلام کرده بود که 7" میلیون ایرانی با سرمایه 24 هزار میلیارد دلار در خارج از کشور زندگی می کنند " این در حالی است که به قول یکی از کارشناسان که در خبرگزاری ایلنا اانعکاس یافته بود ما برای تنفس مصنوعی دادن به اقتصاد در حال احتضار کشور که جزئیات لایحه بودجه 1405 بیانگر وضعیت اسفبار آن است ، نیازمند 1000 میلیارد دلار هستیم !! اینجاست که مشخص می شود به غیر از منابع و معادن زیرزمینی در داخل کشور چه میزان سرمایه های مالی و انسانی رها شده در خارج از کشور داریم که به آنها توجهی نمی شود . بی تردید ما قادر به بازگرداندن کسانی که به دلایل گوناگون جان خود را از دست داده اند نیستیم اما می توانیم زمینه بازگشت نیروهای انسانی ارزنده و میلیاردها دلار پول تزریق شده به پیکره اقتصاد کشورهای متخاصم که اغلب سر از آمریکا و اروپا و کانادا و کشورهای حوزه خلیج فارس که با اغلب آنها هم مشکل داریم درآورده اند را با نگاهی مبتنی بر دفاع از منافع ملی فراهم کنیم .

* آمارهای مرتبط با  منافع ملی به نقل از رسانه های داخلی است