سرمقاله 6 تیر محمد عسلی            نهضت حسینی ، سرشار از  پیام های ماندگار               عاشورا؛ میراثی ماندگار در شکل‌دهی به هویت، فرهنگ و مسئولیت اجتماعی است . عاشورا تنها یک رویداد تاریخی نیست، بلکه حادثه‌ای ماندگار و الهام‌بخش است که طی قرن‌ها بر فرهنگ، اندیشه، اخلاق و زندگی اجتماعی مسلمانان و بسیاری از آزادگان جهان تأثیر عمیقی گذاشته است. واقعه عاشورا که در دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری و با شهادت امام حسین (ع) و یارانش در سرزمین کربلا رقم خورد، به نمادی از مبارزه با ظلم، دفاع از کرامت انسانی و پاسداری از ارزش‌های الهی تبدیل شده است. یکی از مهم‌ترین تأثیرات عاشورا، تقویت روحیه عدالت‌خواهی و ظلم‌ستیزی در جوامع اسلامی است. پیام امام حسین (ع) به مردم آموخت که در برابر ستم، فساد و انحراف سکوت نکنند و برای حفظ حقیقت، حتی از جان خود نیز بگذرند. این پیام در طول تاریخ الهام‌بخش بسیاری از جنبش‌های آزادی‌خواهانه و اصلاح‌طلبانه بوده است. عاشورا همچنین نقش مهمی در حفظ هویت دینی و فرهنگی ایفا کرده است. آیین‌های عزاداری، مراسم سوگواری، تعزیه، شعر، ادبیات و هنرهای مذهبی، بخشی از میراث فرهنگی جوامع اسلامی را شکل داده‌اند و موجب انتقال ارزش‌های دینی از نسلی به نسل دیگر شده‌اند. از منظر اجتماعی نیز عاشورا موجب تقویت همبستگی و انسجام عمومی شده است. حضور مردم در مراسم مذهبی، مشارکت در فعالیت‌های خیرخواهانه، نذر، کمک به نیازمندان و گسترش روحیه تعاون و همدلی، از آثار مثبت این فرهنگ در جامعه به شمار می‌رود. در حوزه تربیتی، عاشورا مدرسه‌ای برای آموزش مفاهیمی همچون ایثار، شجاعت، وفاداری، مسئولیت‌پذیری، صبر و مقاومت است. شخصیت‌هایی مانند حضرت ابوالفضل العباس (ع)، حضرت زینب (س) و دیگر یاران امام حسین (ع) الگوهایی ماندگار برای نسل‌های مختلف به شمار می‌آیند. البته اندیشمندان تأکید می‌کنند که بهره‌گیری صحیح از فرهنگ عاشورا نیازمند توجه به پیام‌های اصلی آن است. اگر عاشورا صرفاً به مراسم و ظواهر محدود شود و از اهداف بنیادین آن مانند اصلاح جامعه، ترویج اخلاق، عدالت و آگاهی‌بخشی فاصله بگیرد، بخشی از ظرفیت عظیم آن نادیده گرفته خواهد شد. امروز، در جهانی که با بحران‌های اخلاقی، جنگ، بی‌عدالتی و شکاف‌های اجتماعی روبه‌رو است، پیام عاشورا همچنان می‌تواند چراغ راه انسان‌ها باشد؛ پیامی که بر کرامت انسان، مسئولیت اجتماعی، آزادگی و ایستادگی در برابر ظلم تأکید دارد. عاشورا به ما یادآوری می‌کند که تاریخ تنها برای روایت گذشته نیست، بلکه برای ساختن آینده‌ای بهتر و انسانی‌تر نیز کارکرد دارد. تا زمانی که ارزش‌های عاشورا در رفتار و اندیشه جوامع زنده بماند، پیام آن همچنان الهام‌بخش نسل‌های آینده خواهد بود. آن چه در جنگ تحمیلی 8 ساله'اتفاق افتاد-که پیش بینی پایان ان] متصورنبود تاثیر مجاهدت رزمندگانی بود که درمکتب عاشورا تربیت شده بودند وامروزنیز که جهان دربرابرمقاوت ایرانیان انگشت حیرت بردهان دارد درسی است که ازمکتب عاشورا گرفته ایم. والسلام

سرمقاله 2 تیر 1405 اسماعیل عسلی               پاسخگویی  در سایه شفاف سازی             ترجیع بند سخنان منتقدین به نحوه حکمرانی در کشور عمدتا بر ضرورت پاسخگو بودن مسئولان در هر رده ای تمرکز دارد . ظاهرا ساز و کارهای قانونی اندیشیده شده در این ارتباط نیز مشکلی ندارد زیرا هیچ مسئولی اعم از این که مستقیما توسط مردم انتخاب شده باشد و یا توسط منتخبین مردم منصوب شده باشد خود را مصون از نظارت نمی بیند. از این رو می توان گفت که پاسخگویی با قبول مسئولیت درهم تنیده شده و قابل جدایی از یکدیگر نیستند اما نباید از نظر دور داشت که قانون اگر چه باید مبنای پاسخگویی باشد ولی تجربه ی چند دهه ای نشان داده که قانون هر چقدر هم شفاف و صریح باشد ، نمی تواند پاسخگویی را به دنبال داشته باشد . اینجاست که می گویند پاسخگویی باید به فرهنگ تبدیل شود . فراموش نکنیم که ما چند صد سال شاهد حکومت هایی بوده ایم که همواره یک نفر به عنوان پادشاه خود را صاحب اختیار مردم می دانسته و پس از نهضت مشروطیت نیز بزرگترین چالش مجلس شورای ملی این بود که قادر به پاسخگو کردن پادشاه و منصوبین پادشاه نبود و مقاومت در برابر قدرت پارلمان نیز به همین مسئله بازمی گشت اما رویکرد به جمهوریت در واقع تلاشی بود برای عبور از چنین چالشی که صد البته خیلی ها که نگاه واقع بینانه ای به روند تحولات اجتماعی دارند انتظار نداشتند که این مهم در کوتاه مدت محقق گردد .  در نظام های پارلمانی ، مسئولیت اصلی پاسخگو کردن دولتمردان ، نمایندگان هستند و مثلث قانون ، پارلمان و رسانه بار اصلی پاسخگو کردن مسئولین را بر دوش دارند . شایان ذکر است که تحقق همکاری مثلث قانون ، پارلمان و رسانه در گرو وجود رسانه های حرفه ای و در عین حال مستقل و پای بند به منافع ملی است . هر چند رسانه ها می توانند سخنگوی احزاب و گروه های سیاسی باشند اما برای این که عرصه خبر و تحلیل و گزارش به میدان زور آزمایی احزاب تبدیل نشود ما نیازمند رسانه هایی مردمی و مستقل هستیم که از دل تشکل های مردم نهاد سر برآورده باشند . منظور از تشکل های مردم نهاد نیز تشکل های وابسته به نهادها ی دولتی و کانون های تبلیغاتی و وزارت خانه ها نیست . تشکل های مردم نهاد زمانی کارآیی بالایی پیدا می کنند که شهروندان بدون آن که به دنبال کسب امتیاز و رانت باشند فراخور دغدغه هایی که دارند با عضویت در تشکل های مردم نهاد مطالبات خود را دنبال کنند . بر اساس چنین رویکردی است که می گویند تشکل های مردم نهاد نباید نیازمند حمایت های دولتی باشند که اگر چنین شود تفاوتی با رسانه های معلوم الحال نخواهند داشت . هنگامی که احزاب ، رسانه ها و کانون های علمی و فرهنگی از دل تشکل های مردم نهاد سربرمی آورند ، این قابلیت را پیدا می کنند که مدافع حقوق مردم در موضوعات گوناگون باشند .  تاثیر بالای تشکل های مردم نهاد در گرم کردن تنور انتخابات و نقشی که می توانند در نتایج انتخابات داشته باشند ، به جدی گرفته شدن آنها می انجامد و اینگونه نخواهد بود که چند ماه پیش از برگزاری هر انتخاباتی ، تشکل ها و احزابی برساخته و موقت تحت عناوین پرطمراق شکل بگیرد و پس از انتخابات نیز بساط آنها برچیده شود .  استقلال قوا از یکدیگر نیز از جمله ملزومات پاسخگو کردن مسئولین است تا اگر زمانی نظارت ها و بررسی ها نشان داد که مثلا فلان شخص و یا فلان وزارتخانه یا هر کسی در هر مقام و موقعیتی از قانون تخطی کرده ، قوه قضائیه بتواند با قدرت و بدون هیچ ملاحظه و تاثیرپذیری ازاین و آن ، کار خودش را بکند .  در همین راستا ، اجتناب از تمرکز قدرت ، زمینه ساز رعایت استقلال قوا از یکدیگر است . در غیر این صورت ، به تدریج استثناء جای قاعده را خواهد گرفت و شاهد شکل گیری باندهای فامیلی ، ماجراجویی های جناحی ، انباشت پرونده های بلاتکلیف فساد اقتصادی و همچنین گروگان گیری های دست و پا گیر که سر در آبشخور رانت بازی دارد ، خواهیم بود. یکی از آفات در بحث پاسخگو کردن مسئولین این است که همه تصور کنند تنها دولتمردان باید پاسخگو باشند در حالی که قاعدتا هر کسی در هر مقام و موقعیتی باید پاسخگو باشد تا رسانه ها بتوانند به تحلیل رفتار و موضع گیری ها و عملکرد او درهر موضوع و مقطعی بپردازند .وقتی هم دولت رسانه ی مربوط به خود را داشته باشد و هم مجلس و نمایندگان و تشکل های مردم نهاد و احزاب و کانون های علمی و فرهنگی ، آنگاه فرصت پاسخگویی به شبهات و انتقادات نیز فراهم می آید . در پیوند با این موضوع ما نیازمند شبکه های آزاد تلوزیونی نیز هستیم تا موضوعات و مسائلی که بنا بر هر گونه ملاحظه ای جایی برای طرح در رسانه های رسمی ندارند ، در شبکه های آزاد تلوزیونی مطرح شود . البته که رسانه ها و شبکه های آزاد نیز باید در چارچوب قانون پاسخگوی آنچه می گویند و نقد و تحلیل می کنند باشند و تلقی آنها از آزاد بودن ، طرح هر موضوع غیر موثق و غیر مستندی نباشد . در چنین چارچوبی است که مردم به تدریج بزرگترین گمشده خود یعنی شایسته سالاری را پیدا می کنند.  اساسا این تلقی که همه باید پاسخگوی قانون باشند هنوز در جامعه ی ما جا نیفتاده بلکه برعکس اغلب تصور می کنند که باید پاسخگوی صاحبان تریبون ، قدرت های سایه نشین و فلان تشکل و یا نهاد و وزارتخانه و اداره و سازمان باشند . وقتی برای همه جا افتاد که قانون مبنا و خط کش و مقیاس و معیار است همه نیز دردفاع از خود به قانون استناد می کنند و در اینجاست که قانون نیز محک می خورد و کارآیی آن در معرض نقد و تحلیل قرا می گیرد . چرا که قانون نیز باید پاسخگوی کارآیی خود باشد .  از آنجایی که رشد و توسعه فرهنگی و سیاسی و اجتماعی در سایه ی پاسخگویی محقق می شود . بنابراین همه باید در سایه شفاف سازی پاسخگو باشند .

سرمقاله 1 تیر 1405 محمد عسلی                    این رستخیز عام                  دلی که ذوق پریدن دارد چه در باغ باشد و چه در راغ تفاوت نمی‌کند. پرواز انگیزه می‌طلبد تا تن رها شود و روح را در فضای عالم قدس به جولان درآورد.  احساس و دانش هر دو در بیداری فطرت می‌توانند نقش داشته باشند اما باور ، کاری می‌کند که احساس و عقل و دانش را در سلطه خود درمی‌آورد. میراث امام حسین(ع) و یارانش در میدان عاشورا آشکار شدن هویت انسانیت بود که در مواقع سختی‌ها بروز می‌کند و نقشی پایدار را نه در روی سنگ‌های کوهستان بلکه در قلب‌ها به جای می‌گذارد و روان آدمیان را از تعلقات مادی خلاص می‌کند تا به سمت خدا گام بردارند و تفاوت بین خوب و بد را تشخیص دهند. شمشیرها در دست هر کس باشد می‌برند و بمب‌ها و گلوله‌ها نیز این چنین‌اند اما تیری که اراده خدا در آن است با تیری که اراده شیطان یک اثر بر جای نمی‌گذارند. وقتی تمامی حق در برابر تمامی باطل قرار می‌گیرد حتی اگر باطل ظاهرا بر حق چیره شود، حق می‌ماند و ظهوری دوباره را به انتظار می‌نشیند. امام حسن(ع) به مصلحت، علیرغم میل باطنی با معاویه از در صلح درآمد و فرصتی پیدا شد تا باطل بودن معاویه با نشستن بر اریکه قدرت اثبات شود اما انتظار به پایان رسید و امام حسین(ع) میدان را برگزید تا فرصت بیشتری برای ستمگری یزید بن معاویه باقی نماند. این درسی است که تاریخ بارها تکرار کرده که پاسخ ظلم و ستم فرا می‌رسد و ظالم به سزای اعمال خود می‌رسد و از مجازات رهایی نمی‌یابد. آن اراده آزاد که آسمان‌ها و زمین تحمل پذیرش آن را نداشتند هم در یزید و ترامپ و صدام و هیتلر و امثالهم ظهور و بروز می‌کنند هم در امام حسین(ع) و دیگرانی که از صراط مستقیم غافل نمی‌شوند. در میدان ، هر دو در جنگند مثل میکروب‌ها و ویروس‌ها با گلبول‌های مدافع بدن، زیرا جنگ بر اصل تضاد در خلقت، گاه اجتناب‌ناپذیر و گاه اختیاری است. حاصل جنگ مهم است که هر حرکتی در استمرار به سمت آنچه خدا گفته باشد، راه راست و هموار در پیش روست و اگر برخلاف آن باشد فرقی نمی‌کند، در آغاز خلقت باشیم که قابیل برادرش هابیل را می‌کشد چون نفس بر وی غالب می‌شود و یا چنگیزیان چنان وحشیانه می‌تازند که صغیر و کبیر و سگ و گربه را هم از دم تیغ می‌گذرانند. در مکتب اسلام، دفاع از آب و خاک و مال و نوامیس امری واجب است از نوع تکلیفی آن در برابر ستمگران و متجاوزان اما دفاع از حق و قوانین خداوند و اسلامی که باور ما به آن تکیه دارد شجاعت و حریتی فراتر می‌طلبد که چون صد آمد، نود هم پیش ماست. نهضت امام حسین(ع) در کلیت، تمامی ویژگی‌های یک انقلاب دینی را در خود دارد. زیرا یزیدبن معاویه که دین را به بازی گرفته بود و به هیچ یک از اصول و فروع آن باور نداشت و یا در عمل از او دیده نمی‌شد، راه ضلالت را گشوده بود و باب دیانت را بست ؛ از این منظر هم حق‌الله را پاس نمی‌داشت و هم حق‌الناس را. امام حسین(ع) خود و یارانش را مکلف به ایفای وظیفه دانست تا مسیر حق‌طلبی و حق‌گویی بسته نشود حتی به بهای جان خود و همراهان. چنین اراده شجاعانه‌ای را هیچ ملت یا کشوری در هیچ مصافی به یاد ندارد که آدمی این چنین متفاوت با دیگران، برای عقیده‌ای که به درستی آن شک نداشت تمامی لذت‌های دنیوی را طلاق دهد و صرفا به نهضتی بیاندیشد که پرچمدار آن است. ایشان می‌توانست حتی به ظاهر از در صلح و بیعت درآید تا حفظ جان و جانها شود. اما خونی که در رگ‌های او جریان داشت خون حق‌جویان و حقگویان بود. خون علی(ع) و امام حسن (ع) که در راه دین ریخته شده بود و یا آنان که پرچم افتخار آزادی و حریت را بر فراز بلندترین قله‌های افتخار به اهتزاز درآوردند. آری امام حسین(ع) بود که فرمود: «گر دین حق به کشتن من می‌شود بلند/ ای شمشیرها بیایید بر فرق من فرود...» و امروز بعد از 1400 و اندی سال امام حسین(ع) مقبول عالمیان و یزید منفور همگان است. هرچند یزیدهایی چند در دنیا به ترفند بر اریکه قدرت نشسته‌اند و ظلم و ستم از جانب کافران و خداناباوران بر مسلمانان مستولی است. اما ندای امام حسین(ع) بر دل‌ها نهیب حق‌طلبی سر می دهد و در گوش‌ها می‌پیچد و راه او در مصاف با یزیدهای زمان ادامه دارد و این رستخیز عام که نامش محرم است در استمرار است. والسلام

سرمقاله 31 خرداد 1405 اسماعیل عسلی              پاسخ های کوتاه  به پرسش های بزرگ                سنت ها ، رویدادها ، تحصیلات ، اثار مکتوب ، نوآوری ها ، تجربه های تاریخی و میراث های فرهنگی و تمدنی و هر چیزی که ما باید از آن نردبانی برای رشد بسازیم تا زمانی که اثری از آنها در رفتار و زندگی ما دیده نشود ، نمی توانیم روی آنها به عنوان داشته و سرمایه و ثروت معنوی حساب باز کنیم . زمانی که ما صرف نظر از وجوه اشتراک انسان و حیوان با برجسته سازی برخی ویژگی های انحصاری به تعریف انسان می رسیم ، او را موجودی می یابیم که توقف ناپذیر بوده و رویکرد اصلی اش ، ایجاد ارزش اضافی است که از هر رویداد و تجربه ای ، پلکانی برای بالارفتن بهره می گیرد . همین ویژگی های انسانی است که چشمداشت ما را از جامعه ی خودمان بالا می برد . اما متاسفانه ، جامعه ای که ما در آن زندگی می کنیم به دلایل گوناگون قادر به بهره مندی بایسته از داشته های مادی و معنوی خود نیست . در هر شرایطی ، همواره انتظار می رود وقتی کتابی نوشته و منتشر می شود ، سهمی در تغییر رفتار ما داشته باشد . زمانی که دارای مترو و قطار زیرزمینی می شویم باید شاهد ایجاد نظمی جدید در رفت و آمدها و صرفه جویی در وقت و سرعت انجام کارها باشیم . وقتی هر ساله به مناسبت های گوناگون در آیین های ملی و مذهبی که حامل ارزش های معنوی و فرهنگی هستند ، شرکت می کنیم ، باید اثر آن را در زندگی و رفتار خود ببینیم . زمانی که یک اثر هنری خلق می شود ، دیده می شود و قاعدتا باید اثرگذاری آن را شاهد باشیم اما هیچ اتفاقی نمی افتد باید از خود بپرسیم که ایراد به کجا برمی گردد ؟ آیا اثر هنری از قابلیت اثرگذاری بالا برخوردارنبوده و نتوانسته با مخاطب خود ارتباط برقرار کند و یا این که مردم با نگاهی سطحی از کنار آن گذشته اند ؟ زمانی که ما جامعه خود را با سایر جوامع مقایسه می کنیم که با وجود برخورداری کمتر از مواهب طبیعی و منابع معدنی ، رفاه بیشتری نسبت به ما دارند معمولا به این نتیجه می رسیم که اشکال به نحوه ی مدیریت باز می گردد . وقتی به نیروهای کارآمد انسانی موجود در کشور توجه می کنیم و می بینیم که برنامه ای برای بهره گیری از چنین نیروهایی بر اساس شایسته سالاری وجود ندارد و آنها یا به هرز رفته و یا مهاجرت می کنند ، بازهم به مبحث مدیریت می رسیم . وقتی نیرویی که پدر و مادرها در جامعه ی ما برای مراقبت و تربیت و تجهیز فرزندان خود صرف می کنند را با سایر جوامع مقایسه می کنیم ، می بینیم که وضعیت خوبی داریم اما محصول نهایی که باید در شغل و آینده فرزندان ما خود را نشان دهد ، چیزی نیست که ما می خواهیم و باز هم به نحوه ی مدیریت خانواده و همچنین مدیریت جامعه می رسیم !  بعضی این گونه تصور می کنند که ایراد به وجود قومیت های گوناگون و گرایش های درونی متعدد و شمار بالای رویکردها و تنوع سلیقه ها بازمی گردد ولی باز هم در مقام مقایسه می بینیم که برخی جوامع که از این نظر با تعدد قومیت ها و تکثر آراء روبرو هستند و تضارب آرای بیشتر را در آنان شاهد هستیم ، مشکلات کمتری دارند و این گونه نیست که اگر ما همه را یکدست کنیم و یا ناگزیر به یکرنگی کنیم ، از حجم مشکلات کاسته می شود !  اگر همه ی کوتاهی ها را به گردن سوءمدیریت جامعه بیندازیم باید به این پرسش نیز پاسخ دهیم که با چه ساز و کاری می توان مدیرانی شایسته تر انتخاب کرد . مدیران باید مجری قانون باشند ! به هر حال انتخاباتی در کار بوده که بر اساس آن عده ای در مجلس جمع شده اند و قوانینی را به تصویب رسانیده اند تا کشور بر اساس آن قوانین اداره شود . آیا انتخابات ایراد دارد که منجر به ورود افرادی به مجلس می شود که از صلاحیت لازم برای قانونگذاری برخوردار نیستند یا ایرادی به قانون وارد نیست که در این صورت باید از خود بپرسیم که چرا به قانون عمل نمی شود ؟ اگر به قانون عمل نمی شود ، پس نهادهای نظارتی که بابت نظارت بر حسن اجرای قانون از مردم حقوق می گیرند ، چه می کنند ؟ گاهی پاسخ این است که مجلس از قدرت و هژمونی لازم برخوردار نیست و گاهی همین موضوع را به نهاد ریاست جمهوری نیز تسری می دهند و عده ای ذره بین به دست به دنبال قدرت های سایه نشین می گردند ! متاسفانه ما هنوز نمی دانیم چه کسانی حق اظهار نظر از طرف مردم را دارند که گاهی فردی که هیچ جایگاه قانونی ندارد ، بالاترین مقام اجرایی را نیز تهدید می کند و یک تفاهم تاریخ را زیر سئوال می برد . در حالی که شاید پذیرش تفاهم آزمونی باشد برای این که دنیا بداند که آمریکا به هیچ پیمانی پای بند نیست ! بعضی ها هنوز نمی دانند وقتی تصمیمی با هر اما و اگری گرفته می شود ، باید به آن احترام گذاشت . در چنین مواردی است که عده ای تمامی ایرادهای وارده به نحوه ی حکمرانی را به وجود ناهماهنگی ها و عدم تناسب بین رفتارهای گوناگون مرتبط می دانند و برای نمونه می گویند که تناسب چندانی میان هزینه های گزاف تبلیغاتی و خروجی و نتایج عینی آن وجود ندارد ؛ همچنان که بین ظرفیت اقتصادی و سیاست خارجی چنین تناسبی وجود ندارد ، همچنان که بین تعداد دانشگاه ها و کیفیت و توانایی فارغ التحصیلان تناسبی وجود ندارد ، همچنان که بین درآمدها و مخارج تناسبی وجود ندارد ، همچنان که بین جذابیت های گردشگری کشور و درآمد حاصل از توریسم ، تناسبی وجود ندارد و به همین ترتیب ، زنجیره ای از ناهماهنگی ها تمامی امور را فشل کرده و مردم را در حالت بلاتکلیفی قرار داده است. حال اگر به دنبال کشف دلایل وجود این همه ناهماهنگی باشیم باز هم به همان نقطه اول بازمی گردیم که کشور با معضل سوء مدیریت دست به گریبان است که البته اگر بخواهیم با همان شیوه ای که جامعه را اداره می کنیم به اصلاح نظام تربیت مدیر و گزینش مدیران بپردازیم مانند این است که بخواهیم آلودگی را با آب آلوده بشویم که شدنی نیست . این که ما مدعی باشیم که برای هر پرسشی پاسخی در آستین داریم و مرغ یک پا دارد باید همچنان شاهد رفتارهای متناقض نما باشیم . این که همه منتقد و در عین حال همه مدعی باشند ما را به جایی نمی رساند . پاسخ ها باید با واقعیت های موجود تناسب داشته باشد چرا که با پاسخ های کلی و کوتاه به پرسش های بزرگ ، مشکلی حل نمی شود .